Van data naar besluitkracht in de logistiek: zo organiseren leiders duurzame groei

1. Begin bij besluitvorming, niet bij data

De logistieke sector wordt gekenmerkt door hoge dynamiek en complexe operaties. Volumes fluctueren, capaciteit verschuift en vaste kosten lopen door, terwijl marges onder druk staan.

Een recente sectoranalyse van ABN AMRO benadrukte dit opnieuw: geopolitieke onzekerheid, stijgende kosten en veranderende handelsstromen maken wendbaarheid cruciaal. Logistieke organisaties die hun performance willen verbeteren, moeten sneller en beter onderbouwd kunnen beslissen.

Toch wordt in veel MT’s nog vooral teruggekeken. Maandrapportages worden besproken, afwijkingen worden achteraf verklaard, maar structurele bijsturing volgt te laat.

Grip organiseren betekent dat je eerst vaststelt:

• Welke strategische beslissingen moeten wij sneller nemen?
• Waar willen wij eerder signaleren dat marge onder druk staat?
• Op welk niveau willen wij rendement per klant, rit of dienst begrijpen?

Dat is de basis van datagedreven besluitvorming in logistiek.

2. Werk met een North Star Framework voor logistieke KPI’s

Wat ik vaak zie, is dat er allerlei verschillende KPI’s aanwezig zijn zonder samenhang. Dit zorgt eerder voor tegenstrijdigheid dan voor een helder beeld van de situatie. Succesvolle logistieke leiders werken daarom met een North Star Framework: een overkoepelend KPI-framework dat oorzaak-gevolgrelaties zichtbaar maakt.

Bovenaan staat de North Star. Deze KPI vertegenwoordigt het hoogste doel van de organisatie. Bijvoorbeeld: voor een organisatie met als missie “De beste en meest duurzame logistieke partner in Nederland voor de foodindustrie” zou de North Star kunnen zijn: het percentage leveringen dat duurzaam, op tijd en conform voedselveiligheidsnormen wordt uitgevoerd.

Daaronder hangen de KPI’s die dit resultaat beïnvloeden:

• Duurzaamheid (o.a. CO₂ per levering, brandstofgebruik)
• Betrouwbaarheid (o.a. OTIF: On Time In Full)
• Voedselveiligheid (percentage temperatuurafwijkingen, kwaliteitsincidenten)
• Klanttevredenheid (klantcijfer)
• Financiële levensvatbaarheid (contributiemarge)

Door deze KPI’s met elkaar te verbinden, ontstaat inzicht in wat werkelijk invloed heeft op de missie van de organisatie. Een goed KPI-framework voorkomt dat teams afzonderlijk optimaliseren zonder het totale effect te zien. Het maakt duidelijk waar bijsturing nodig is om logistieke prestaties en ROI te verbeteren.

3. Eén versie van de waarheid als fundament voor logistieke sturing

In veel logistieke organisaties bestaan meerdere werkelijkheden. Finance rapporteert op resultaat, de operatie kijkt naar bezetting, planning en optimale routes, en commercie is geïnteresseerd in klantomzet en volumes.

Zonder een gedeeld beeld, dezelfde definities en vertrouwen ontstaat discussie, en daarmee vertraagt de besluitvorming. Grip in logistiek vraagt om één versie van de waarheid: een gedeeld beeld en overzicht van oorzaak en gevolg.

Dat betekent:

• Heldere definities van marge en kostentoerekening
• Transparante afspraken over rendabiliteit per klant
• Duidelijke normen voor afwijkingen en bijsturing

Dit is met name een opdracht en keuze voor de business, en niet primair voor IT of het datateam. Zodra cijfers worden vertrouwd, versnelt de besluitvorming en wordt datagedreven sturen mogelijk.

4. Data governance en datakwaliteit als onderdeel van de way of work

Datagedreven logistieke sturing is geen eenmalig (IT-)project. Het is onderdeel van de way of work.

Dat vraagt om duidelijke data governance:

• Wie is eigenaar van welke KPI?
• Wie bewaakt de datakwaliteit?
• Wie initieert bijsturing bij afwijkingen?

Datakwaliteit in logistiek is een continu proces. Monitoring, signalering en feedbackloops zorgen ervoor dat afwijkingen terug te leiden zijn naar bronprocessen of bronsystemen.

Problemen worden opgelost waar ze ontstaan: in planning, registratie of invoer. Zonder structurele aandacht voor datakwaliteit verliest iedere dataoplossing of ieder dashboard zijn waarde.

5. Van rapporteren naar proactieve logistieke sturing

Wanneer het KPI-framework helder is, definities eenduidig zijn, governance is georganiseerd, er draagvlak is en strategische verankering plaatsvindt, verandert de dynamiek in het managementteam.

De CFO kan trends in marge per klant presenteren en doorgronden aan de hand van kosten en opbrengsten. De operations manager kan vervolgens laten zien waarom bijvoorbeeld kosten zijn gestegen en wat mogelijke oplossingen zijn om dit te verbeteren. Tot slot kan commercie toelichten welke impact veranderingen in klantgedrag hebben op deze cijfers en welke mogelijkheden er zijn met betrekking tot prijsstrategie.

Besluiten worden sneller genomen omdat iedereen naar dezelfde werkelijkheid kijkt. Dat levert concreet op:

• Snellere besluitvorming
• Betere onderbouwing van investeringen en duidelijke ROI
• Tijdige bijsturing om financieel gezond te blijven
• Structurele verbetering van logistieke performance

In een markt waar concurrentie toeneemt en marges onder druk staan, is grip in logistiek geen luxe. Het is een voorwaarde voor duurzame groei en concurrentiekracht.

Grip organiseren begint dus niet bij tools. Het begint bij overzicht, inzicht, richting en acties en besluiten nemen op basis van data. De techniek volgt daarna.

Neem contact op met ons